Dzieje.pl - Portal Historyczny

24 marca

  • Fragment obrazu Michała Stachowicza „Przysięga Tadeusza Kościuszki na Rynku Krakowskim”. Fot. PAP/W. Kryński

    1794
    / 225 LAT

    Na Rynku Głównym w Krakowie Tadeusz Kościuszko złożył uroczystą przysięgę, ogłaszając tym samym akt powstania narodowego, znanego w historii jako Insurekcja Kościuszkowska. 

  • Wiktoria i Józef Ulmowie. Źródło: IPN

    1944
    / 75 LAT

    W Markowej k. Łańcuta na Podkarpaciu niemieccy żandarmi zamordowali ośmioro Żydów z rodzin Didnerów, Grunfeldów i Goldmanów oraz ukrywających ich Józefa Ulmę i będącą w ostatnim miesiącu ciąży jego żonę Wiktorię; zabili też szóstkę dzieci Ulmów; najstarsza z rodzeństwa Stasia miała osiem lat.

  • Zdzisław Krzyszkowiak. Fot. PAP/M.Kłoś

    2003
    / 16 LAT

    W Warszawie zmarł Zdzisław Krzyszkowiak, lekkoatleta, mistrz olimpijski z Rzymu w biegu na 3000 m z przeszkodami (1960), mistrz Europy i rekordzista świata.

  • Ryszard Białous. Fot. Wikimedia Commons

    1992
    / 27 LAT

    W Neuquen w Argentynie zmarł Ryszard Białous, ps. Jerzy, kapitan Armii Krajowej, harcmistrz, żołnierz kampanii 1939 r., powstaniec warszawski, dowódca Oddziału Specjalnego „Jerzy”, batalionu „Zośka” i brygady dywersji „Broda 53” zgrupowania „Radosław”, więzień obozów Bergen-Belsen i Sandbostel, żołnierz 1 Brygady Spadochronowej, od 1946 roku przebywał na emigracji w Argentynie.

  • 1980
    / 39 LAT

    Premiera filmu "Dyrygent" w reżyserii Andrzeja Wajdy.

  • 1980
    / 39 LAT

    Premiera filmu "Paciorki jednego różańca" w reżyserii Kazimierza Kutza.

  • 1976
    / 43 LATA

    W Londynie zmarł mjr Eugeniusz Kaszyński "Nurt", cichociemny, w latach 1943-1944 zastępca dowódcy, a następnie dowódca Zgrupowań Partyzanckich AK "Ponury" na Kielecczyźnie. 

  • Gen. Marian Januszajtis-Żegota. Źródło: NAC

    1973
    / 46 LAT

    W Royal Tunbridge Wells w Anglii zmarł Marian Januszajtis-Żegota, generał, dowódca Legionu Wschodniego i I Brygady Legionów Polskich; współautor nieudanego zamachu stanu, mającego na celu obalenie rządu Jędrzeja Moraczewskiego (1919); wojewoda nowogródzki w latach 1924-1926.

  • Ryszard Wolny. Fot. PAP/G. Momot

    1969
    / 50 LAT

    W Raciborzu urodził się Ryszard Wolny, zapaśnik, trener; pięciokrotny olimpijczyk, mistrz olimpijski z Atlanty (1996), medalista mistrzostw świata i Europy.

  • Marek Kamiński. Fot. PAP/K. Kalbarczyk

    1964
    / 55 LAT

    W Gdańsku urodził się Marek Kamiński, polarnik, podróżnik, żeglarz, pisarz, fotograf; jako pierwszy człowiek na świecie zdobył w jednym roku (1995) dwa bieguny Ziemi.

  • Zespół Niebiesko-Czarni. Fot. PAP/CAF/H. Rosiak

    1962
    / 57 LAT

    W gdańskim klubie "Żak" odbył się pierwszy koncert zespołu Niebiesko-Czarni.

  • Filip Łobodziński. Fot. PAP/A. Rybczyński

    1959
    / 60 LAT

    W Warszawie urodził się Filip Łobodziński, dziennikarz, tłumacz, muzyk Zespołu Reprezentacyjnego; w latach 70. aktor dziecięcy, znany m.in. z filmów „Stawiam na Tolka Banana” i „Podróż za jeden uśmiech”.

  • Marek Probosz. Fot. PAP/M. Chmiel

    1959
    / 60 LAT

    W Żorach urodził się Marek Probosz, aktor teatralny i filmowy, znany m.in. z filmów „Niech cię odleci mara”, „Czas dojrzewania”, „Śmierć rotmistrza Pileckiego”.

  • 1956
    / 63 LATA

    W Warszawie urodził się Wiesław Weiss, dziennikarz muzyczny, redaktor naczelny miesięczników „Tylko Rock” i „Teraz Rock”, autor „Rock. Encyklopedii” i książek o tematyce muzycznej m.in. „Pink Floyd. Szyderczy śmiech i krzyk rozpaczy”.

  • Jerzy Kukuczka. Fot. PAP/K.Seko

    1948
    / 71 LAT

    W Katowicach urodził się Jerzy Kukuczka, himalaista, drugi człowiek na świecie, po Reinholdzie Messnerze, który zdobył Koronę Himalajów i Karakorum; zginął w 1989 r. podczas wejścia na Lhotse (8516 m) nową drogą, przez niezdobytą wówczas południową ścianę.

  • 1946
    / 73 LATA

    W Warszawie urodził się Andrzej Titkow, reżyser i scenarzysta filmów dokumentalnych i fabularnych, autor filmów „Z pamięci”, „Mniej niż zero”, „Turniej”, „Walterowcy” i serialu „Układ krążenia”.

  • 1945
    / 74 LATA

    W Krakowie ukazał się pierwszy numer "Tygodnika Powszechnego".

  • Miejsce którędy biegł tunel "Harry" na terenie obecnego Muzeum Obozów Jenieckich w Żaganiu. Fot. PAP/L. Muszyński

    1944
    / 75 LAT

    Z niemieckiego obozu dla lotników Stalag Luft III w Żaganiu (niem. Sagan) w nocy z 24 na 25 marca uciekło 76 jeńców, m.in. 41 Brytyjczyków i sześciu Polaków. Ucieczka zakończyła się tragicznie, tylko trzej jeńcy odzyskali wolność - dwóch Norwegów i Holender. Pozostałych 73 schwytano. Pięćdziesięciu z nich, w tym sześciu Polaków, na specjalny rozkaz Hitlera zostało rozstrzelanych. 

  • Wiktoria i Józef Ulmowie. Źródło: IPN

    1944
    / 75 LAT

    W Markowej k. Łańcuta na Podkarpaciu niemieccy żandarmi zamordowali ośmioro Żydów z rodzin Didnerów, Grunfeldów i Goldmanów oraz ukrywających ich Józefa Ulmę i będącą w ostatnim miesiącu ciąży jego żonę Wiktorię; zabili też szóstkę dzieci Ulmów; najstarsza z rodzeństwa Stasia miała osiem lat.

  • Gen. Władysław Anders dokonuje inspekcji oddziałów Armii Polskiej w ZSRS. Fot. NAC

    1942
    / 77 LAT

    Ze Związku Sowieckiego rozpoczęła się ewakuacja Armii Polskiej pod dowództwem gen. Władysława Andersa; do listopada 1942 r. wysłano do Iranu ponad 115 tys. osób, w tym około 78,5 tys. żołnierzy oraz 37 tys. cywilów; wśród ewakuowanych były tysiące dzieci.

  • Ernst Zoerner. Fot. NAC

    1941
    / 78 LAT

    Zarządzenie niemieckiego gubernatora dystryktu lubelskiego Ernsta Zoernera o utworzeniu getta żydowskiego w Lublinie

  • 1936
    / 83 LATA

    W Boksyckiej urodził się Władysław Baka, ekonomista, polityk, członek władz PZPR, dwukrotny prezes Narodowego Banku Polskiego, profesor Uniwersytetu Warszawskiego.

  • 1934
    / 85 LAT

    W Gołogórach urodził się Ryszard Zub, szermierz, szablista, trzykrotny medalista igrzysk olimpijskich (1956, 1960, 1964), czterokrotny mistrz świata.

  • 1928
    / 91 LAT

    W Wilnie urodził się Czesław Nowicki, dziennikarz, prezenter pogody w programach Telewizji Polskiej, popularny „Wicherek”.

  • 1924
    / 95 LAT

    Z inicjatywy Centralnego Wydziału Kobiecego PPS po raz pierwszy w Polsce zorganizowano obchody Dnia Kobiet. 

  • 1924
    / 95 LAT

     Rada Ligi Narodów przyznała Czechosłowacji Jaworzynę Spiską. 

  • Józef Piłsudski przyjmuje defiladę wojsk z okazji przyłączenia Wileńszczyzny do Polski na placu Katedralnym w Wilnie. 04.1922. Fot. NAC

    1922
    / 97 LAT

    Sejm Ustawodawczy przyjął do wiadomości uchwałę Sejmu Wileńskiego o wcieleniu Wileńszczyzny do Polski i wezwał rząd RP, "aby niezwłocznie objął sprawowanie władzy państwowej w Ziemi Wileńskiej".

  • 1918
    / 101 LAT

    W Krakowie urodził się Jacek Stwora, dziennikarz, pisarz, reporter, żołnierz kampanii wrześniowej 1939 roku i francuskiej w roku 1940; autor książek „Dzielnica szwarckopów”, „Co jest za tym murem?”, „Kataryniarz i złoty tron”.

  • 1918
    / 101 LAT

    W Paryżu zmarł Władysław Ślewiński, malarz okresu Młodej Polski.

  • Prof. Karol Olszewski. Źródło: Wikimedia Commons

    1915
    / 104 LATA

    W Krakowie zmarł Karol Olszewski, chemik, fizyk, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego; wspólnie z prof. Zygmuntem Wróblewskim jako pierwsi na świecie w 1883 r. dokonali skroplenia tlenu, a następnie azotu.

  • Krystyna Krahelska. Fot. PAP/CAF

    1914
    / 105 LAT

    W Mazurkach nad Szczarą na Ziemi Nowogródzkiej urodziła się Krystyna Krahelska - harcerka, poetka, żołnierz ZWZ-AK ("Danuta"), autorka jednej z najpopularniejszych piosenek Polski Walczącej "Hej chłopcy, bagnet na broń!". 

  • Igor Newerly. Fot. PAP/S. Czarnogórski

    1903
    / 116 LAT

    W Białowieży urodził się Igor Newerly, pisarz, autor książek "Chłopiec z Salskich Stepów", "Pamiątka z Celulozy" i "Zostało z uczty bogów", więzień niemieckich obozów Majdanek, Auschwitz, Bergen-Belsen, sygnatariusz Listu 34 z 1964 roku.

  • 1900
    / 119 LAT

    W Krakowie w Teatrze Miejskim odbyła się prapremiera „Snu srebrnego Salomei” Juliusza Słowackiego.

  • 1849
    / 170 LAT

    We Lwowie urodził się Tadeusz Barącz, rzeźbiarz, autor m.in. lwowskiego pomnika króla Jana III Sobieskiego.

  • 1844
    / 175 LAT

    W Kopenhadze zmarł Bertel Thorvaldsen, rzeźbiarz, autor m.in. warszawskich pomników księcia Józefa Poniatowskiego i Mikołaja Kopernika.

  • Czytelnia Biblioteki Polskiej w Paryżu. 1929 r. Fot. NAC

    1839
    / 180 LAT

    W Paryżu uroczyście otwarta została Biblioteka Polska.

  • Leopold Kronenberg. Źródło: CBN Polona

    1812
    / 207 LAT

    W Warszawie urodził się Leopold Kronenberg, finansista, przemysłowiec, polityk, jeden z najwybitniejszych działaczy gospodarczych na ziemiach polskich w XIX w. Budowniczy Kolei Warszawsko-Terespolskiej i Kolei Nadwiślańskiej, założyciel Banku Handlowego i Szkoły Handlowej w Warszawie. W 1861 r. współtwórca obozu "białych" i jeden z jego przywódców w Powstaniu Styczniowym.

  • Fragment obrazu Michała Stachowicza „Przysięga Tadeusza Kościuszki na Rynku Krakowskim”. Fot. PAP/W. Kryński

    1794
    / 225 LAT

    Na Rynku Głównym w Krakowie Tadeusz Kościuszko złożył uroczystą przysięgę, ogłaszając tym samym akt powstania narodowego, znanego w historii jako Insurekcja Kościuszkowska. 

  • 1568
    / 451 LAT

    Król Zygmunt II August powołał Komisję Morską.

Sonda

Okrągły stół 1989 r. był przede wszystkim:

Wybory
Okrągły stół i transformacja ustrojowa – 30. rocznica

 

Do góry

Walka
o niepodległość
1914-1918

II Rzeczpospolita

II Wojna
Światowa

PRL